Czy historia marki może być rzetelna? Odpowiadamy na najczęstsze pytanie
Najczęściej słyszymy pytanie, jak opowiadać o marce, żeby nie brzmiało to jak reklama. Odpowiadamy, jak połączyć fabułę z prawdą w artykule, wideo i serii.
Marta Kowalczyk · · 5 min czytania
Pytanie, które słyszymy najczęściej
Na zapisach i konsultacjach wraca jedno pytanie: czy da się opowiedzieć historię marki tak, żeby czytelnik nie poczuł, że ktoś mu coś sprzedaje. Zadają je copywriterzy, osoby odpowiedzialne za komunikację w firmach i dziennikarze, którzy przechodzą do pracy z treściami markowymi. Za każdym razem pod pytaniem kryje się ta sama obawa, że fabuła oznacza ubarwianie, a rzetelność oznacza suchy komunikat.
Odpowiadam krótko: da się, ale pod jednym warunkiem. Historia musi opierać się na zdarzeniach, które naprawdę miały miejsce, i na ludziach, którzy rzeczywiście w nich uczestniczyli. Narracja nie polega na dodawaniu rzeczy, których nie było. Polega na wyborze i ułożeniu tego, co było, tak aby odbiorca zrozumiał, o co toczyła się gra.
W kursie o storytellingu w treściach markowych zaczynamy właśnie od tego rozróżnienia. Zanim ktoś napisze pierwsze zdanie, pytamy, co w tej historii da się potwierdzić, kto mógłby to powiedzieć własnymi słowami i czego marka wolałaby nie pokazywać.
Dlaczego nachalność psuje opowieść
Nachalność zwykle bierze się z pośpiechu. Autor wie, jaki komunikat ma paść, więc wciska go w każdy akapit. Czytelnik wyczuwa to po drugim zdaniu, bo bohater zaczyna mówić językiem prezentacji handlowej, a zdarzenia układają się zbyt gładko.
Dobrze zbudowana historia zostawia odbiorcy robotę do wykonania. Pokazuje problem, decyzję i jej skutki, a wniosek wyciąga czytelnik. Marka może być w tle, jako miejsce, narzędzie albo kontekst, a nie jako bohater, który zawsze ma rację.
Z dziennikarstwa zabieramy tu prostą zasadę: opowieść zyskuje wiarygodność, gdy widać w niej koszt. Trudność, wahanie, błąd, który trzeba było naprawić. Treść markowa bez żadnego takiego elementu brzmi jak laurka i nikt jej nie dojrzy do końca.
- Pokazuj zdarzenia zamiast ocen i przymiotników.
- Zostaw w tekście trudność, nie tylko jej rozwiązanie.
- Nie każ bohaterowi wypowiadać haseł firmy.
Od czego zacząć: materiał, nie slogan
Praca nad historią marki zaczyna się od rozmów, nie od pisania. Warto porozmawiać z osobami, które widziały firmę z różnych stron: z kimś z zespołu, z klientem, z dostawcą. Każda z tych rozmów daje inny fragment prawdy, a z ich zestawienia zwykle wyłania się oś fabularna.
Szukamy trzech rzeczy: konkretnej sceny, czyli chwili, którą da się opisać zmysłowo, wyraźnego punktu zwrotnego oraz człowieka, z którym czytelnik może się utożsamić. Gdy brakuje któregoś z tych elementów, tekst rozpada się na ogólniki o wartościach.
Na kursie uczestnicy dostają do rozbioru zestaw notatek z rozmów i uczą się wybierać z niego to, co niesie historię. To bywa bolesne, bo trzeba odłożyć na bok cytaty, które autor lubi, a które niczego nie posuwają naprzód. Taki wybór jest właśnie warsztatem.
Artykuł, wideo czy seria: jak dobrać formę
Forma powinna wynikać z materiału, a nie z mody. Artykuł sprawdza się, gdy historia opiera się na refleksji i opisie, a odbiorca ma czas, by wejść w temat. Wideo jest lepsze, gdy siłę mają twarze, głos i miejsce, których nie da się w pełni przekazać słowami.
Seria ma sens wtedy, gdy opowieść naprawdę ma kilka odcinków, na przykład proces rozciągnięty w czasie albo kilka postaci o różnych perspektywach. Rozbijanie jednej cienkiej historii na sześć części kończy się znużeniem i spadkiem zaufania.
Przy każdej formie obowiązuje ta sama dyscyplina rytmu. Wstęp ma zaciekawić konkretem, środek pogłębiać, a zakończenie nie powinno zamykać historii hasłem, tylko zostawić odbiorcę z obrazem lub pytaniem, które da się pamiętać.
Jak sprawdzić, czy tekst jest rzetelny
Przed publikacją warto przejść tekst jak redaktor, a nie jak autor. Przy każdym twierdzeniu zadajemy pytanie, skąd o tym wiemy i kto mógłby to potwierdzić. Jeśli odpowiedzią jest tylko przekonanie autora, zdanie wymaga poprawki albo wycięcia.
Warto też pokazać tekst osobom, o których jest mowa. Nie po to, by zmieniały styl, lecz by sprawdziły fakty, daty i cytaty. Rozmówca, który rozpoznaje własne słowa i własną sytuację, jest najlepszą gwarancją, że historia nie rozmija się z rzeczywistością.
Na koniec czytamy tekst na głos i szukamy miejsc, w których brzmi jak materiał promocyjny. Zwykle zdradzają je superlatywy, zbyt gładkie przejścia i brak jakiejkolwiek wątpliwości. Każdy z tych sygnałów to powód, by wrócić do materiału źródłowego.
- Do każdego twierdzenia przypisz źródło lub świadka.
- Pokaż tekst osobom, o których opowiada.
- Wytnij superlatywy, których nie da się obronić faktem.
Co z tego wynika dla Państwa projektu
Jeśli pracują Państwo nad własną historią marki, zacznijcie od zebrania faktów i scen, a nie od wyboru tonu. Zapiszcie, co się wydarzyło, kto brał w tym udział i co poszło nie tak. Z takiego zbioru łatwiej wyłonić oś niż z pustej kartki.
Na zajęciach pokazujemy, jak przejść od notatek do struktury, a potem do gotowego tekstu lub scenariusza. Uczestnicy pracują na własnych materiałach, więc po kursie mają nie tylko wiedzę, ale i szkic działającej historii.
Nie obiecujemy, że każda marka ma opowieść gotową do publikacji. Obiecujemy, że potrafimy pomóc ocenić, czy materiał ją niesie, i jak ją opowiedzieć bez przesady.
Najkrótsza odpowiedź na pytanie z tytułu brzmi tak: historia marki bywa rzetelna, gdy opiera się na faktach, pokazuje także trudności i oddaje głos ludziom, których dotyczy. Fabuła nie jest przeciwieństwem prawdy, tylko sposobem jej ułożenia. Jeśli chcą Państwo to przećwiczyć na własnym materiale, zapraszamy na kurs storytellingu w treściach markowych.
Skontaktuj się z nami
- Telefonicznie
- +48 54 235 41 72
- Mailowo
- [email protected]