Scenezoxa
← Blog Warsztat

Narzędzia i materiały, na których opieramy storytelling markowy

Z czego składa się warsztat opowiadania o marce: notatnik z rozmów, mapa faktów, szkic osi historii i próba czytelnika. Opisujemy, jak wygląda to na kursie.

Piotr Dąbrowski · · 5 min czytania

Zaczynamy od notatnika, nie od szablonu

Na kursie storytellingu w treściach markowych pierwszym narzędziem jest zwykły zeszyt albo plik z notatkami z rozmów. Uczestnicy dostają zadanie, które na początku wydaje się mało efektowne: porozmawiać z trzema osobami związanymi z marką, z klientem, pracownikiem i kimś, kto z firmą się rozstał, a potem spisać dosłownie to, co powiedzieli. Nie streszczenia, nie wnioski, tylko ich słowa.

Dopiero z takiego materiału da się budować historię, która nie brzmi jak ulotka. Cytat o zepsutym piecu w pierwszym tygodniu pracy opowiada o firmie więcej niż akapit o misji. Uczymy rozpoznawać takie zdania i odkładać je na bok, zanim jeszcze wiadomo, do jakiego tekstu posłużą.

Szablony fabularne, które znamy z podręczników, pojawiają się później i pełnią rolę sprawdzianu, a nie punktu wyjścia. Gdy ktoś zaczyna od schematu, historia dopasowuje się do niego, a nie do faktów, i właśnie tego chcemy uniknąć.

  • Notatki z rozmów zapisane słowo w słowo
  • Trzy różne perspektywy na jedną markę
  • Szablon dopiero jako test gotowego szkicu

Mapa faktów oddziela to, co wiemy, od tego, co chcielibyśmy

Drugim materiałem jest arkusz, który nazywamy mapą faktów. W jednej kolumnie trafia to, co da się udokumentować: daty, nazwy, liczby, wypowiedzi z podpisem. W drugiej to, co jest wrażeniem lub opinią, w trzeciej to, czego brakuje i trzeba dopytać. Wygląda to jak redakcyjna lista weryfikacji, bo właśnie z niej się wywodzi.

Dzięki temu autor treści markowej widzi, ile w jego tekście jest oparcia, a ile zgadywania. Wiele słabych historii o firmach upada na tym etapie: okazuje się, że emocjonalny zwrot akcji nie ma pokrycia w niczym, co marka może rzetelnie powiedzieć.

Mapa służy też rozmowie z klientem. Gdy trzeba wyjaśnić, dlaczego jakiegoś fragmentu nie da się napisać, łatwiej wskazać pustą rubrykę niż bronić własnego poczucia smaku.

  • Kolumny: udokumentowane, odczucia, do sprawdzenia
  • Puste rubryki jako lista pytań do klienta

Oś historii na jednej kartce

Trzecie narzędzie to kartka formatu A4, na której mieści się cała oś opowieści: bohater, czego chce, co mu przeszkadza, punkt zwrotny i zmiana, która zachodzi. Ograniczenie do jednej strony jest celowe. Jeśli historii nie da się tak zapisać, zwykle brakuje jej środka albo ma dwóch bohaterów, którzy ze sobą konkurują.

W treściach markowych częstym błędem jest uczynienie bohaterem samej firmy. Na kartce uczymy stawiać w tym miejscu człowieka, klienta, rzemieślnika, kogoś z zespołu, a markę traktować jako okoliczność, w której dzieje się jego historia. Zmienia to ton całego tekstu.

Kartkę pokazujemy w grupie, zanim ktokolwiek napisze pierwsze zdanie artykułu czy scenariusza krótkiego wideo. Poprawka na tym etapie kosztuje pięć minut, a po napisaniu całości kosztowałaby wieczór.

  • Bohater, pragnienie, przeszkoda, zwrot, zmiana
  • Człowiek w centrum, marka jako tło zdarzeń

Jedna oś, trzy formy: artykuł, wideo, seria

Ta sama kartka służy za podstawę różnych formatów. W artykule oś rozkłada się na akapity i śródtytuły, w krótkim wideo na kilka ujęć i dwa lub trzy zdania lektora, w serii na odcinki, z których każdy domyka jeden etap. Uczestnicy próbują wszystkich trzech wersji dla jednego materiału, żeby zobaczyć, co przy zmianie formy zyskuje, a co traci.

Wiele osób odkrywa wtedy, że ich historia na ekranie potrzebuje mniej słów, a w serii więcej cierpliwości. Pokazujemy też, jak rytm zdań i długość scen wpływają na odbiór, i dlaczego rzetelność nie oznacza nudy.

Do analizy używamy własnych ćwiczeń uczestników, nie cudzych kampanii. Porównanie trzech wersji tej samej historii uczy więcej niż oglądanie gotowych przykładów, bo widać w nich ślady decyzji.

Próba czytelnika i redakcyjne ołówki

Ostatnie narzędzie jest najprostsze: obcy czytelnik. Każdy szkic trafia do osoby spoza grupy, która nie zna marki. Prosimy ją o jedno: zaznaczyć miejsca, w których przestała wierzyć, i te, w których odłożyła tekst. Zwykle są to zdania z przymiotnikami, które miały brzmieć dobrze, a brzmią reklamowo.

Potem przychodzi redakcja, czyli skreślanie. Uczymy pracować z czerwonym długopisem albo trybem poprawek, usuwać zapowiedzi i podsumowania, które powtarzają to, co czytelnik już wie, oraz sprawdzać, czy każdy akapit coś zmienia w opowieści.

Prowadzący komentują prace pisemnie, wskazując konkretne zdania, nie ogólne wrażenia. Dzięki temu poprawki da się powtórzyć w następnym tekście bez nas, a o to w kursie chodzi najbardziej.

  • Obcy czytelnik zaznacza miejsca utraty zaufania
  • Skreślenia zamiast dopisków

Dlaczego tak skromny zestaw

Może się wydawać, że zestaw złożony z notatnika, arkusza i kartki jest zbyt prosty jak na szkołę online. Wybraliśmy go dlatego, że każde z tych narzędzi można zabrać do codziennej pracy bez żadnej aplikacji i licencji. Po kursie uczestnik nie zależy od niczego poza własną dyscypliną.

Z doświadczenia redakcyjnego wiemy, że o jakości opowieści decyduje kolejność pytań, a nie wyposażenie. Najpierw ludzie i fakty, potem oś, potem forma, na końcu cudze oko. Odwrócenie tej kolejności daje tekst gładki i pusty.

Jesienią, gdy w firmach zaczynają się plany treści na kolejny rok, ten porządek szczególnie się przydaje, bo pozwala zdecydować, które historie warto opowiedzieć, a które lepiej zostawić w notatniku.

Storytelling w treściach markowych opiera się na rzemiośle: notatkach z rozmów, mapie faktów, jednostronicowej osi historii i uczciwej próbie czytelnika. Żadne z tych narzędzi nie jest skomplikowane, a razem chronią przed najczęstszą pokusą, czyli opowiadaniem o marce tak, jak chciałaby być widziana. Zachęcamy, by przed następnym tekstem zrobić choć jedną rozmowę i spisać ją bez poprawiania. Z takiego materiału powstają historie, którym ktoś naprawdę uwierzy.

Skontaktuj się z nami

Telefonicznie
+48 54 235 41 72
Scenezoxa

Szkoła online, w której uczymy budowania fabuły w reportażu, dokumencie i treściach markowych. Prowadzą ją praktycy z redakcji i produkcji filmowej.

Znajdź nas

ul. Zduńska 14/3
87-800 Włocławek
[email protected]
+48 54 235 41 72