Scenezoxa
← Blog Storytelling

Perspektywa marki, głos bohatera: czym jest punkt widzenia w treściach markowych

Wyjaśniamy prostymi słowami, czym w storytellingu markowym jest punkt widzenia narracji i dlaczego jego wybór decyduje o tym, czy czytelnik uwierzy w opowieść.

Marta Kowalczyk · · 4 min czytania

Skąd bierze się to pojęcie

W redakcjach i na planach filmowych od dawna mówi się o punkcie widzenia: o tym, czyimi oczami patrzy odbiorca na opisywane wydarzenia. Termin pochodzi z literatury i teorii filmu, ale w pracy nad treściami markowymi okazuje się równie praktyczny. Zanim powstanie pierwsze zdanie artykułu czy scenariusza wideo, ktoś musi zdecydować, kto tę historię opowiada i skąd widzi to, co opisuje.

W treściach markowych wybór bywa pozornie oczywisty: mówi marka, więc mówi się „my”. Tymczasem to najczęściej najsłabsze z możliwych rozwiązań. Czytelnik wie, kto płaci za tekst, i od pierwszego akapitu zachowuje dystans. Punkt widzenia jest więc narzędziem zaufania, a nie ozdobą stylistyczną. Dobrze dobrany pozwala pokazać prawdziwą sytuację z wnętrza, a nie z gabloty.

Trzy najczęstsze perspektywy

Pierwsza to perspektywa marki: firma opowiada o sobie, swoich decyzjach i wartościach. Sprawdza się w tekstach o charakterze zarządczym, na przykład gdy wyjaśnia zmianę w ofercie, ale szybko męczy, jeśli trwa dłużej niż jeden materiał. Odbiorca oczekuje wtedy dowodów, a nie deklaracji.

Druga to perspektywa bohatera: klienta, pracownika, rzemieślnika czy lokalnego partnera. Tu historia zyskuje konkret, bo ktoś ma imię, problem i decyzję do podjęcia. Trzecia to perspektywa obserwatora, najbliższa reportażowi: autor towarzyszy ludziom i opisuje, co widzi, bez komentowania, co z tego wynika dla marki. Każda z nich daje inny rodzaj wiarygodności i inne ryzyko.

  • marka jako narrator: szybkie, ale łatwo o nachalność
  • bohater jako narrator: najwięcej emocji i szczegółu
  • obserwator jako narrator: największy dystans i wiarygodność

Dlaczego wybór zmienia całą konstrukcję

Punkt widzenia decyduje o tym, co wolno pokazać. Jeśli opowiadamy oczami bohatera, nie możemy znać rzeczy, o których on nie wie: wewnętrznych dyskusji zarządu, planów na kolejny rok, liczb, do których nie ma dostępu. To ograniczenie jest pożyteczne, bo chroni przed streszczaniem materiałów prasowych pod pozorem historii.

Zmienia się też rytm. Narrator-marka porządkuje fakty chronologicznie i zmierza do wniosku. Narrator-bohater plącze się w wątpliwościach, wraca do wcześniejszych zdarzeń, zatrzymuje się na drobiazgach. Dla czytelnika to właśnie te drobiazgi są dowodem, że historia nie została napisana od końca. Wybór perspektywy jest zatem decyzją o strukturze, a dopiero potem o stylu.

Jak rozpoznać, że perspektywa się rozjechała

Najczęstszy błąd to mieszanie głosów w jednym akapicie. Zaczynamy od relacji klientki o pierwszym zamówieniu, a w połowie zdania przechodzimy do chwalenia procesu produkcji, którego ona nie mogła znać. Czytelnik tego nie nazwie, ale poczuje fałsz i przestanie wierzyć w resztę.

Drugi sygnał to wszechwiedza bez uzasadnienia. Jeśli tekst zna myśli bohatera, jego motywacje i zakończenie historii, a nigdzie nie pada, skąd autor je ma, brzmi jak scenariusz reklamy. Trzeci to przymiotniki, które pochodzą od marki, ale podane są jako opinia bohatera. W redakcji takie zdania skreśla się w pierwszym czytaniu, i warto przyjąć ten sam nawyk w treściach markowych.

  • zmiana „ja” na „my” w jednym akapicie
  • wiedza bohatera większa niż jego doświadczenie
  • pochwały wkładane w cudze usta

Ćwiczenie do zrobienia przy biurku

Weźmy jeden dowolny, własny tekst markowy i zaznaczmy w nim każde zdanie, w którym nie wiadomo, kto mówi. Zwykle jest ich więcej, niż się spodziewamy. Następnie przepiszmy pierwszy akapit trzykrotnie: raz z perspektywy marki, raz oczami osoby, której historia dotyczy, raz jako notatkę świadka. Nie chodzi o to, by wybrać najładniejszą wersję, lecz by zobaczyć, jak zmienia się to, co w ogóle możemy napisać.

Przy tym ćwiczeniu dobrze zapisać, jakich informacji każda wersja wymaga i skąd moglibyśmy je mieć. Jeśli odpowiedź brzmi „z rozmowy”, a rozmowy nie było, mamy gotową listę pytań do researchu. W ten sposób punkt widzenia przestaje być pojęciem z podręcznika, a staje się planem pracy na najbliższy tydzień.

Punkt widzenia to jedno z tych pojęć, które w warsztacie wydają się oczywiste, dopóki nie trzeba go zastosować. W treściach markowych decyduje o wiarygodności, strukturze i o tym, ile prawdy da się w ogóle pokazać. Warto wybrać go świadomie, zanim powstanie pierwsze zdanie, a potem pilnować, by głos nie zmieniał się po drodze. Czytelnik tego nie zauważy wprost, ale zaufa tekstowi, który wie, kto mówi.

Skontaktuj się z nami

Telefonicznie
+48 54 235 41 72
Scenezoxa

Szkoła online, w której uczymy budowania fabuły w reportażu, dokumencie i treściach markowych. Prowadzą ją praktycy z redakcji i produkcji filmowej.

Znajdź nas

ul. Zduńska 14/3
87-800 Włocławek
[email protected]
+48 54 235 41 72